BỆNH THOÁI HÓA HOÀNG ĐIỂM

Cập nhật lúc: 09:02 09/04/2018

Hoàng điểm hay còn gọi là điểm vàng nằm ở trung tâm của màng thần kinh (còn gọi là võng mạc) có vai trò tiếp nhận tín hiệu ánh sáng. Hoàng điểm là nơi tập trung các tế bào thần kinh dày đặc nhất và chiếm 90% thị lực, đặc biệt là thị lực cao cấp như đọc, viết, phân biệt màu sắc.

Thoái hóa hoàng điểm (thoái hóa điểm vàng) có thể gây ra các vấn đề cho thị lực trung tâm (central vision), là vùng thị lực giúp nhìn rõ vật thể. Thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (Age-related macular degeneration – AMD) và bệnh Stargardt là hai dạng của bệnh thoái hóa điểm vàng.

I. Thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (AMD) là gì?

AMD là một dạng của thoái hóa điểm vàng xảy ra do lão hóa. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực ở người từ 60 tuổi trở lên. Tại Việt Nam trong những năm gần đây, tỉ lệ mắc AMD ngày càng tăng nhanh.

AMD có thể diễn tiến chậm theo thời gian. Trong vài trường hợp, bệnh diễn tiến chậm đến nỗi người bệnh không nhận thấy sự thay đổi về thị lực. Trong những trường hợp khác, thay đổi diễn ra nhanh hơn và có thể dẫn đến mất thị lực ở cả hai mắt.

II. Các dạng thoái hóa điểm vàng và nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là do tổn thương các mạch máu nuôi dưỡng điểm vàng. Tùy thuộc vào cách mà mạch máu bị tổn thương, thoái hóa điểm vàng được chia thành 2 dạng:

♦ Thoái hóa điểm vàng thể khô

Xảy ra khi các mạch máu bên dưới điểm vàng trở nên mỏng và giòn. Các tế bào nhạy cảm với ánh sáng trong điểm vàng bị thoái hóa và teo đi làm mờ thị giác trung tâm của mắt. Đây là dạng bệnh thoái hóa điểm vàng phổ biến nhất (tới 90%).

ADM thể khô

♦ Thoái hóa điểm vàng thể ướt

Xảy ra ở khoảng 10% số bệnh nhân bị thoái hóa điểm vàng. Các mạch máu nhỏ tăng sinh bất thường trong mắt dễ vỡ gây rò rỉ máu và chất dịch lỏng bên trong võng mạc. Đây được xem là dạng tổn thương nghiêm trọng và phần lớn những trường hợp mắc bệnh sẽ có nguy cơ cao bị mất thị lực vĩnh viễn (mù lòa).

AMD thể ướt

III. Những dấu hiệu của bệnh thoái hóa điểm vàng

♦ Thị lực mờ dần hay mờ nhanh, đặc biệt giảm thị lực trung tâm

♦ Nhìn thấy bóng hay không thấy các phần của hình ảnh. Ví dụ như khi nhìn vào ai đó, người bệnh chỉ nhận thấy được tay, chân, không thấy rõ mặt.

♦ Nhìn thấy hình ảnh méo mó. Ví dụ như khi nhìn những đường kẽ thẳng sẽ thấy đường kẽ thẳng này trở thành gợn sóng và một vài phần của đường kẽ thẳng này trở thành khoảng trống.

♦ Người bệnh cũng có vấn đề trong nhận thức màu sắc, điểm đặc trưng là các màu tối từ các màu tối khác và các màu sáng từ các màu sáng khác.

♦ Hồi phục chậm của chức năng thị giác sau khi tiếp xúc với ánh sáng chói.

♦ Mất sự nhạy cảm tương phản (là khả năng phân biệt các mức độ khác nhau của ánh sáng)

♦ Đôi khi hội chứng hoàng điểm rất kín đáo, phải làm khám nghiệm Amsler và thị lực mầu mới phát hiện được

IV. Ai có nguy cơ mắc bệnh thoái hóa hoàng điểm?

Mặc dù Y học hiện nay vẫn chưa thể xác định chính xác nguyên nhân nào khiến các mạch máu nuôi dưỡng điểm vàng bị tổn thương... Nhưng nếu bạn nằm trong số đối tượng dưới đây, bạn sẽ có nguy cơ phát triển thoái hóa điểm vàng cao hơn người khác:

♦ Tuổi tác là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh AMD. Mặc dù AMD cũng có thể ảnh hưởng đến người trung niên, người già trên 60 tuổi là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.

♦  Hút thuốc

♦  Béo phì: các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra mối tương quan giữa béo phì và sự phát triển AMD từ giai đoạn sớm và giữa chuyển sang giai đoạn nặng. Chủng tộc: những người có màu da sáng dễ mắc bệnh AMD hơn những người có màu da tối hơn.

♦ Tiền sử gia đình: một người sẽ có nguy cơ cao hơn mắc bệnh AMD nếu một người thân trong gia đình cũng mắc bệnh AMD.

♦ Giới tính: phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh AMD cao hơn nam giới.

♦ Tiền sử gia đình có người mắc bệnh thoái hóa điểm vàng

V. Lối sống có ảnh hưởng đến AMD không?

Để giảm nguy cơ phát triển bệnh AMD, bạn có thể:

♦ Có chế độ ăn lành mạnh với nhiều rau xanh và cá

♦ Ngừng hút thuốc

♦ Kiểm soát huyết áp

♦ Duy trì trọng lượng phù hợp

♦ Tập thể dục

VI. Điều trị thoái hóa điểm vàng

Hiện tại có những phương pháp điều trị hiệu quả, giảm thiểu tiến triển bệnh và mất thị lực. Tuỳ theo tình trạng mắt của bệnh nhân, Bác Sĩ chuyên gia Võng mạc sẽ áp dụng phát đồ điều trị phù hợp theo chuẩn quốc tế.

- AMD thể khô: Không có phương pháp điều trị nào có thể phục hồi được các thương tổn ở hoàng điểm gây ra bởi AMD.  Các nhà khoa học tại Viện mắt quốc gia Hoa Kỳ khuyến cáo rằng, việc bổ sung đầy đủ các chất chống oxy hóa mỗi ngày có thể làm giảm 25% nguy cơ mất thị lực do thoái hóa điểm vàng và phòng ngừa những bệnh lý khác về mắt như bệnh đục thủy tinh thể, đục dịch kính, khô mắt:

♦ Zinc oxide 80 mg

♦ Copper 2 mg

♦ Vitamin C 500 mg

♦ Vitamin E 400 IU

♦ Lutein 10 mg/zeaxanthin 2 mg (orbeta-carotene 15 mg or vitamin A 28,000 IU)...

- AMD thể ướt:

Cung cấp các thuốc chống oxy hóa và nuôi dưỡng hàng ngày như AMD thể khô để giảm nguy cơ mất thị lực. 

Sự lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào kích thước, vị trí, và loại tân mạch:

♦ Tiêm thuốc nội nhãn anti VEGF( Avastin, Lucentis..)

♦ Laser quang đông đối với tân mạch ngoài hố hoàng điểm: sử dụng một chùm tia sáng nhỏ phá hủy các mạch máu bất thường hoặc đang bị rò rỉ trong mắt

♦ Laser quang đông: dùng ánh sáng kích hoạt một loại thuốc được tiêm vào cơ thể để tiêu diệt những mạch máu bị rò rỉ.

♦ Steroides nội nhãn